เทคโนโลยีแสงฆ่าเชื้อ 405 nm (Continuous Visible Light Disinfection) เป็นโซลูชันการฆ่าเชื้อโรคแบบต่อเนื่อง 24 ชั่วโมงที่ปลอดภัยต่อมนุษย์ ออกแบบมาเพื่อทดแทนและเสริมจุดอ่อนของการฆ่าเชื้อด้วย UV-C แบบเดิม และเครื่องกรองอากาศ HEPA ช่วยปกป้องทั้งบุคลากรทางการแพทย์และผู้รับบริการจากเชื้อก่อโรคในอากาศและบนพื้นผิวสัมผัสตลอดเวลาที่เปิดใช้งาน
แสง 405 nm คือแสงที่มีความยาวคลื่น 405 นาโนเมตร อยู่ในช่วงปลายสีม่วงของสเปกตรัมแสงที่มองเห็นได้ (Visible Violet Light) ไม่จัดเป็นรังสีอัลตราไวโอเลตหรือ UV-C
งานวิจัยทางจุลชีววิทยาพบว่าแสงบริเวณความยาวคลื่น 405 nm มีคุณสมบัติในการยับยั้งหรือทำลายจุลชีพบางชนิดผ่านกระบวนการที่เรียกว่า Photodynamic Inactivation (PDI) ซึ่งอาศัยปฏิกิริยาทางแสงและการเกิดสารออกซิแดนต์ภายในเซลล์จุลชีพ
ด้วยคุณสมบัติดังกล่าว จึงมีการพัฒนาเทคโนโลยีแสง 405 nm สำหรับการลดการปนเปื้อนของจุลชีพในสิ่งแวดล้อม (Environmental Decontamination) รวมถึงการศึกษาการประยุกต์ใช้ภายในสถานพยาบาล

แสง 405 nm ยับยั้งเชื้อจุลชีพได้อย่างไร?
กลไกหลักที่ได้รับการศึกษาคือ Photodynamic Inactivation ซึ่งเกี่ยวข้องกับการกระตุ้นสารไวแสงที่มีอยู่ตามธรรมชาติภายในจุลชีพ (Endogenous Photosensitizers) เช่น Porphyrins และ Chromophores บางชนิด
กระบวนการดังกล่าวสามารถอธิบายได้เป็น 3 ขั้นตอน
1. การดูดกลืนพลังงานแสง (Light Absorption)
เมื่อจุลชีพได้รับแสงที่ความยาวคลื่นเหมาะสม สารไวแสงภายในเซลล์ เช่น Porphyrins จะดูดกลืนพลังงานแสง โดยบริเวณ 405 nm มีความสัมพันธ์กับช่วงการดูดกลืนแสงที่สำคัญของ Porphyrins ซึ่งเรียกว่า Soret Band
2. การเกิด Reactive Oxygen Species (ROS)
สารไวแสงที่ถูกกระตุ้นสามารถถ่ายทอดพลังงานหรือเกิดปฏิกิริยากับออกซิเจน ส่งผลให้เกิด Reactive Oxygen Species หรือ ROS ซึ่งเป็นสารที่มีความสามารถในการออกซิไดซ์สูง
3. การทำลายโครงสร้างสำคัญของจุลชีพ (Oxidative Damage)
ROS สามารถก่อให้เกิดความเสียหายต่อส่วนประกอบสำคัญของเซลล์ เช่น เยื่อหุ้มเซลล์ โปรตีน ไขมัน และสารพันธุกรรม ส่งผลต่อการทำงานและการอยู่รอดของจุลชีพ และอาจนำไปสู่การตายของเซลล์
กลไกนี้เป็นหนึ่งในเหตุผลสำคัญที่ทำให้แสง 405 nm มีฤทธิ์ต่อแบคทีเรียและเชื้อราหลายชนิด โดยไม่จำเป็นต้องเติมสารไวแสงจากภายนอกในการทดลองบางรูปแบบ1,2

แสง 405 nm แตกต่างจาก UV-C อย่างไร?
แม้แสง 405 nm และ UV-C จะมีการศึกษาประสิทธิภาพในการยับยั้งจุลชีพเช่นเดียวกัน แต่ทั้งสองเทคโนโลยีมีความแตกต่างด้านกลไกการออกฤทธิ์และลักษณะการนำไปใช้งาน
UV-C
รังสี UV-C มีฤทธิ์ยับยั้งจุลชีพสูง โดยกลไกสำคัญเกี่ยวข้องกับการทำลายสารพันธุกรรมของจุลชีพโดยตรง สามารถลดเชื้อได้รวดเร็วภายใต้เงื่อนไขที่เหมาะสม อย่างไรก็ตาม การสัมผัส UV-C โดยตรงอาจเป็นอันตรายต่อผิวหนังและดวงตา จึงต้องมีมาตรการควบคุมการใช้งานอย่างเหมาะสม
405 nm Visible Violet-Blue Light
แสง 405 nm เป็นแสงที่มองเห็นได้ โดยกลไกหลักในการยับยั้งแบคทีเรียและเชื้อราเกี่ยวข้องกับการกระตุ้นสารไวแสงและการเกิด ROS
แม้ประสิทธิภาพการยับยั้งเชื้อโดยทั่วไปจะช้ากว่า UV-C แต่แสง 405 nm มีศักยภาพสำหรับการประยุกต์ใช้เพื่อลดการปนเปื้อนของจุลชีพอย่างต่อเนื่อง (Continuous Environmental Decontamination) ภายใต้ระดับการรับแสงที่สอดคล้องกับเกณฑ์ความปลอดภัยทางชีวภาพของแสง
ทั้งนี้ ความปลอดภัยในการใช้งานต้องได้รับการประเมินตามคุณลักษณะของแหล่งกำเนิดแสง ระดับความเข้ม การกระจายแสง และระยะเวลาที่ผู้ใช้งานอาจได้รับแสง โดยเฉพาะประเด็นความปลอดภัยต่อดวงตา1
| คุณสมบัติ / หัวข้อเปรียบเทียบ | Clean Edge 405nm | Conventional UV-C (254nm) | HEPA Filter (H13/H14) |
| กลไกการทำงานหลัก | Photodynamic Inactivation (PDI) กระตุ้นสาร Porphyrin ในเซลล์แบคทีเรียเพื่อสร้าง ROS ทำลายเซลล์ | Photochemical DNA/RNA Damage ทำลายโครงสร้างสารพันธุกรรมยับยั้งการแบ่งตัว | Mechanical Filtration ดักจับอนุภาคและเชื้อโรคผ่านไส้กรองความละเอียดสูง |
| ความปลอดภัยต่อมนุษย์ | ปลอดภัย 100% ต่อดวงตาและผิวหนัง (ผ่านมาตรฐาน IEC 62471) | เป็นอันตรายต่อผิวหนังและดวงตา ต้องใช้งานในห้องว่างเปล่าเท่านั้น | ปลอดภัย 100% (เป็นการกรองอากาศเชิงกลแบบ Passive) |
| ระยะเวลาการทำงาน | ทำงานต่อเนื่อง 24 ชั่วโมงในขณะที่มีคนปฏิบัติงาน | ทำงานเป็นรอบชั่วคราว (Terminal Clean) เฉพาะช่วงไม่มีคน | ทำงานต่อเนื่อง 24 ชั่วโมง (เฉพาะกรองอากาศหมุนเวียน) |
| ขอบเขตการปกคลุม | ครอบคลุมทั้งในอากาศ (Air) และบนพื้นผิวสัมผัส (Surfaces) | ครอบคลุมอากาศและพื้นผิวในแนวสายตา (มีจุดอับแสง) | ครอบคลุมเฉพาะเชื้อโรคที่ถูกดูดผ่านเครื่องกรอง (Air Only) |
| การสะสมของเชื้อบนพื้นผิว | ยับยั้งการสะสมบนพื้นผิวและอุปกรณ์อย่างต่อเนื่อง | เชื้อโรคกลับมาสะสมทันทีหลังจบรอบการฉายแสง UV-C | ไม่สามารถฆ่าเชื้อที่ตกค้างบนพื้นผิวสัมผัสได้ |
| ผลกระทบต่ออุปกรณ์ | ไม่ทำลายพลาสติก โพลีเมอร์ หรือเลนส์อุปกรณ์แพทย์ | ทำให้พลาสติกเหลือง กรอบ แตกหัก และเสื่อมสภาพเร็ว | ไม่มีผลกระทบต่ออุปกรณ์ |
| การบำรุงรักษาและค่าใช้จ่าย | หลอด LED มีอายุการใช้งานยาวนาน >50,000 ชั่วโมง บำรุงรักษาน้อย | ต้องเปลี่ยนหลอด UV-C ตามรอบ และมีค่าขยะอันตราย (ปรอท) | ต้องเปลี่ยนไส้กรองตามระยะเวลา มีค่าขยะติดเชื้อ |
เอกสารอ้างอิง
- Maclean M, et al. 405 nm light technology for the inactivation of pathogens and its potential role for environmental disinfection and infection control. Journal of Hospital Infection. 2014;88:1–11. https://doi.org/10.1016/j.jhin.2014.06.004
- Murdoch LE, et al. Lethal effects of high-intensity violet 405-nm light on Saccharomyces cerevisiae, Candida albicans, and on dormant and germinating spores of Aspergillus niger. Fungal Biology. 2013;117:519–527. https://doi.org/10.1016/j.funbio.2013.05.004