ประสิทธิผลของระบบแสงฆ่าเชื้อ 405 นาโนเมตรต่อการลดปริมาณเชื้อแบคทีเรียในสิ่งแวดล้อม
งานวิจัยนี้ศึกษาประสิทธิผลของ ระบบแสงฆ่าเชื้อ 405 นาโนเมตร ในการลดปริมาณเชื้อแบคทีเรียบนพื้นผิวสัมผัสบ่อยภายในโรงพยาบาล โดยทำการทดลองใน หอผู้ป่วยหนักอายุรกรรม 2 และ ศูนย์ส่องกล้องชินราชา โรงพยาบาลพุทธชินราช พิษณุโลก
ผลการศึกษาพบว่า หลังเปิดใช้งานระบบแสง 405 นาโนเมตรอย่างต่อเนื่อง 24 ชั่วโมง ปริมาณเชื้อแบคทีเรียบนพื้นผิวลดลงอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ โดยในหอผู้ป่วยหนักพบการลดลงเฉลี่ยประมาณ
81–90% และในศูนย์ส่องกล้องพบการลดลงเฉลี่ยสูงถึงประมาณ 94–99% ขึ้นอยู่กับสภาวะการใช้งาน
โดยสรุป งานวิจัยนี้ชี้ให้เห็นว่า แสง 405 นาโนเมตรมีศักยภาพในการใช้เป็นมาตรการเสริมร่วมกับการทำความสะอาดตามปกติ เพื่อช่วยลดปริมาณเชื้อแบคทีเรียในสิ่งแวดล้อม โดยเฉพาะบริเวณพื้นผิวที่มีการสัมผัสบ่อยและพื้นที่ที่มีความเสี่ยงต่อการปนเปื้อนของเชื้อ
วัตถุประสงค์ของงานวิจัย
งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อประเมินว่า ระบบแสงฆ่าเชื้อ 405 นาโนเมตร สามารถช่วยลดปริมาณเชื้อแบคทีเรียบนพื้นผิวสัมผัสบ่อยในพื้นที่โรงพยาบาลได้มากน้อยเพียงใด พื้นที่ที่ศึกษา ได้แก่
- หอผู้ป่วยหนักอายุรกรรม 2
- ศูนย์ส่องกล้องชินราชา
- พื้นผิวสัมผัสบ่อย เช่น เตียงผู้ป่วย ขอบเตียง โต๊ะคอมพิวเตอร์ ชั้นวางอุปกรณ์ และพื้นผิวที่มีการใช้งานร่วมกัน
การศึกษานี้เป็นงานวิจัยนำร่องแบบกึ่งทดลอง โดยเปรียบเทียบปริมาณเชื้อแบคทีเรีย ก่อนและหลัง การเปิดใช้งานระบบแสงฆ่าเชื้อ 405 นาโนเมตรต่อเนื่องเป็นเวลา 24 ชั่วโมง
ผลการศึกษาในหอผู้ป่วยหนักอายุรกรรม 2
ในพื้นที่หอผู้ป่วยหนักอายุรกรรม 2 มีการแบ่งพื้นที่ทดลองออกเป็น 3 โซน ได้แก่
- โซนที่ 1: เตียงที่ 1–3
- โซนที่ 2: เตียงที่ 4–7
- โซนที่ 3: เตียงที่ 8–9
หลังเปิดใช้งานระบบแสงฆ่าเชื้อ 405 นาโนเมตรต่อเนื่อง 24 ชั่วโมง พบว่าปริมาณเชื้อแบคทีเรียเฉลี่ยลดลงในทุกโซนผลโดยสรุป ได้แก่
- โซนที่ 1: ค่าเฉลี่ยลดลงจาก 195.80 CFU เหลือ 38.10 CFU
- โซนที่ 2: ค่าเฉลี่ยลดลงจาก 174.90 CFU เหลือ 17.30 CFU
- โซนที่ 3: ค่าเฉลี่ยลดลงจาก 162.80 CFU เหลือ 15.50 CFU
โดยรวมพบว่าปริมาณเชื้อแบคทีเรียลดลงเฉลี่ยประมาณ 81–90% หลังเปิดระบบแสงต่อเนื่อง 24 ชั่วโมง
เมื่อวิเคราะห์ด้วยค่ามัธยฐาน พบว่าทั้ง 3 โซนมีการลดลงอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ โดยมีค่า p = 0.002 ในทุกโซน แสดงให้เห็นว่าระบบแสง 405 นาโนเมตรมีศักยภาพในการช่วยลดปริมาณเชื้อแบคทีเรียบนพื้นผิวสัมผัสบ่อยในหอผู้ป่วยหนัก
ผลการศึกษาในศูนย์ส่องกล้องชินราชา
สำหรับศูนย์ส่องกล้องชินราชา งานวิจัยแบ่งการเก็บตัวอย่างออกเป็น 2 สภาวะ ได้แก่
- สภาวะขณะไม่มีผู้ป่วย
- สภาวะขณะมีผู้ป่วยและบุคลากรปฏิบัติงานจริง
พื้นที่ที่ศึกษา ได้แก่ ห้องส่องกล้อง 5 และห้องส่องกล้อง 6
สภาวะขณะไม่มีผู้ป่วย
ก่อนเปิดระบบแสง 405 นาโนเมตร พบว่าปริมาณเชื้อแบคทีเรียเฉลี่ยอยู่ที่ประมาณ 167.60–172.20 CFU
หลังเปิดระบบแสงต่อเนื่อง 24 ชั่วโมง ปริมาณเชื้อเฉลี่ยลดลงเหลือประมาณ 1.67–1.87 CFU คิดเป็นการลดลงประมาณ 98.88–99.03%
สภาวะขณะมีผู้ป่วยและบุคลากรปฏิบัติงานจริง
ก่อนเปิดระบบแสง พบว่าปริมาณเชื้อแบคทีเรียเฉลี่ยอยู่ที่ประมาณ 154.67–167.33 CFU
หลังเปิดระบบแสงต่อเนื่อง 24 ชั่วโมง ปริมาณเชื้อเฉลี่ยลดลงเหลือประมาณ 5.33–8.33 CFU คิดเป็นการลดลงประมาณ 94.61–96.81%
ผลการวิเคราะห์ทางสถิติพบว่าทั้งสองห้องตรวจและทั้งสองสภาวะมีการลดลงของปริมาณเชื้ออย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ โดยมีค่า p < 0.001
ข้อมูลนี้สะท้อนว่า แม้ในสภาวะที่มีการใช้งานจริง มีผู้ป่วยและบุคลากรอยู่ในพื้นที่ ระบบแสง 405 นาโนเมตรยังสามารถช่วยลดปริมาณเชื้อแบคทีเรียในสิ่งแวดล้อมได้อย่างชัดเจน
ความสำคัญของงานวิจัยนี้
พื้นผิวสัมผัสบ่อยในโรงพยาบาล เช่น เตียงผู้ป่วย โต๊ะ อุปกรณ์ทางการแพทย์ และพื้นที่ทำงานร่วมกัน เป็นจุดที่มีโอกาสเกิดการสะสมและแพร่กระจายของเชื้อแบคทีเรียได้ โดยเฉพาะในพื้นที่เสี่ยงสูง เช่น ICU และห้องตรวจวินิจฉัย
แม้การทำความสะอาดตามปกติจะเป็นมาตรการหลักที่จำเป็น แต่ในพื้นที่ที่มีการใช้งานต่อเนื่องตลอดวัน เชื้อสามารถกลับมาสะสมบนพื้นผิวได้อีกหลังการทำความสะอาด
เทคโนโลยีแสง 405 นาโนเมตรจึงมีความน่าสนใจในฐานะ มาตรการเสริม เพราะสามารถช่วยควบคุมปริมาณเชื้อในสิ่งแวดล้อมอย่างต่อเนื่อง โดยเฉพาะบนพื้นผิวที่แสงส่องถึง และสามารถใช้ร่วมกับมาตรการทำความสะอาดเดิมได้
อ้างอิง (Reference)
Suntrapiwat, K., Kiartivich, S., & Viriyawong, L. (2026). Effectiveness of a 405 nanometer antimicrobial light system in reducing environmental bacterial contamination. Buddhachinaraj Medical Journal, 43(2).